Onderwijs
Beter Onderwijs?
Ik kreeg gisteren vreselijke jeuk van de hashtag #BON die @gerbenvanthek gebruikte. De tweet was over een artikel in de Volkskrant van BON-bestuurslid Jeanet Meijs – overigens geen slecht artikel maar dus toch een allergische reactie. BON staat voor Beter Onderwijs Nederland. Een clubje zuurpruimen dat vindt dat vroeger alles beter was in onderwijsland. Stelletje babyboomers en vroeg bejaarde jongeren zijn het. Want voor wie schreeuwt BON het uit? Behalve dan voor haar gefrustreerde zelf? Dat kennis belangrijk is daar twijfelt niemand aan. Ik ken geen onderwijzer die er naar streeft om kennis af te schaffen. Ook geen directeur of schoolbestuur en zelfs onze infantiele minister van onderwijs niet. De tien clichés van BON zijn zo uitgekauwd dat ze niks toevoegen aan de discussie. Wat mij kwaad maakt is dat de boeroepers van BON een belangrijk deel van haar eigen collega’s schoffeert. BON pleegt broedermoord op docenten die met veel inzet en passie proberen in roerige tijden het onderwijs meer geschikt te maken voor de jeugd van tegenwoordig, voor de maatschappij van tegenwoordig en voor de arbeidsmarkt van tegenwoordig. In een sterk geïndividualiseerde samenleving past de eenheidsworst van ons antieke onderwijssysteem niet meer. Geen Pink Floyd (BON) maar Ken Robinson, dat is wat we willen. We zitten niet te wachten op het commentaar van BON. Als je denkt dat je het beter kunt, kom dan bij ons op school werken. En blijf niet met je luie reet op die hogeschool of universiteit zitten. Met je riante salaris waar je niks voor hoeft te doen. Aan het werk! Maak jezelf nuttig. Alsof er in het hoger onderwijs geen werk aan de winkel is? Tssss.
Dat de kwaliteit van het onderwijs slecht is heeft NIETS te maken met het door BON verguisde ‘nieuwe leren’. Het heeft ALLES te maken met gebrek aan tijd, geld en middelen en niet in de laatste plaats het ontbreken van de menselijke maat binnen onderwijsinstellingen. Dat laatste, daar zijn we het dan in ieder geval over eens.
Waarom deze leraar gaat staken?
Omdat minister Marja van Bijsterveldt er een zooitje van maakt! Verkeerd gesouffleerd door hoge ambtenaren, adviesraden en andere lobbyclubjes, neemt zij domme besluiten. Vooral de Onderwijsraad is een dubieuze zelfbenoemde club deskundigen met de ballen verstand van onderwijs. Mijlenver verwijderd van de onderwijspraktijk.
Door de zoveelste regering met minachting voor het onderwijs wordt ons de ene na de andere maatregel door de strot geduwd. Want dát is er aan de hand. Wel onderwijzers de les lezen over hoe ze de jeugd van tegenwoordig wijs moeten maken, maar daar in Den Haag zelf geen verantwoordelijkheid voor nemen. Bah!
Er moet meer aandacht zijn voor taal en rekenonderwijs, jongeren moeten les krijgen in waarden en normen, de school heeft een maatschappelijke taak, de examenresultaten moeten omhoog, de aansluiting met het mbo, hbo en wo moet beter, we moeten van de zesjescultuur af, we moeten talenten ontwikkelen, we willen excellente scholen met excellente docenten die excellent onderwijs verzorgen en excellente leerlingen afleveren, scholen moeten ouders betrekken bij het onderwijs, het onderwijs moet competentiegericht zijn, of toch juist niet? het onderwijs moet passend zijn, ‘normale’ leerlingen en leerlingen met een zorgindicatie -of twee- gaan samen weer naar school. En het moet allemaal doelmatiger, het onderwijs is te weinig ‘opbrengstgericht‘ – een eufemisme voor: het moet beter maar het mag niks kosten.
Het geldbedrag dat schoolbesturen van de overheid krijgen is de afgelopen jaren nagenoeg onveranderd gebleven. Met dat geld moet wél meer worden gedaan, scholen moeten aan meer en hogere eisen voldoen. Bovendien zorgt het Actieplan LeerKracht van Nederland -bedoeld om het lerarentekort terug te dringen- ervoor dat de scholen hun leerkrachten aanzienlijk meer salaris moeten betalen. Voor de inkorting van salarisschalen en de introductie van hogere salarisschalen worden de schoolbesturen onvoldoende gecompenseerd. De kortgeleden aangekondigde maatregel om de verplichte onderwijstijd te verhogen van 1000 naar 1040 uur is de druppel die de emmer doet overlopen. De rek is eruit.
De afgelopen jaren heb ik de omstandigheden op mijn school ernstig zien verslechteren. Grotere klassen – 35 vmbo-leerlingen in een klas is gewoon teveel, er zijn maar een paar lokalen waar zo’n klas fysiek in past – te weinig geld voor leer- en hulpmiddelen, geen technisch onderwijsassistent meer met als gevolg (veel) minder practica en andere praktijkopdrachten, geen decaan meer, geen ICT-coördinator, geen geld voor het organiseren van excursies, schoolfeesten, culturele weken en andere themaweken, een verouderd computernetwerk, geen tijd voor onderwijsontwikkeling, geen geld voor het mentoraat, een groot gebrek aan audio- en videoapparatuur, een smoezelig schoolgebouw met een vervallen schoolplein met kapot straatmeubilair. De lijst is oneindig.
Ik heb heimwee naar minister Maria van der Hoeve. Zij begreep dat je het onderwijsveld niet moet lastig vallen met door Haagse pennenlikkers bedachte veranderplannen, en dat je scholen zelf verantwoordelijk moet maken voor de kwaliteit van hun onderwijs. En dat de overheid daarin een faciliterende rol heeft. Zucht.
Staken kan op maandag 9, dinsdag 10, woensdag 11 en donderdag 26 januari.
PSG-lezing Wim Veen: onorthodox leren
Professor Dokter Wim Veen weet wat serieuze gamers weten. Van online games kun je veel leren. Wim Veen speelde het spel World of Warcraft , ook vanwege een beroepsmatige interesse, samen met zijn zoon. In de garage bij het huis werd een permanente LAN-party opstelling geïnstalleerd. Samen met vrienden van zoonlief speelde de professor regelmatig mee tijdens 24 uur of 36 uur durende non-stop LAN-parties. De grijze Wim Veen werd vanwege zijn leeftijd af en toe tien minuten pauze gegund. Niet meer, want dat zou ten koste gaan van het speldoel.
In een online game leer je behalve over fantasiewerelden vooral veel over jezelf en over je medespelers. Communiceren is naast het bedienen van de gamepad de belangrijkste vaardigheid. Vaak in het Engels, want behalve met de spelers in de garage speel je met teams over de hele wereld. Omdat er verschillende rollen in het spel zijn kan iedereen de rol kiezen die bij zijn persoonlijkheid past. Dwarves, Gnomes, Orcs en Elves, ze hebben allemaal hun eigen karakter en specialisme. Je kan de avatars bovendien aanpassen naar eigen voorkeur. De mate van invloed die je als persoon of team kan uitoefenen op het spel en de spelomgeving is kenmerkend voor alle online games. Het motiveert enorm. De snelheid waarmee geleerd wordt is daardoor verbluffend.
Wim Veen gebruikte deze inzichten bij de faculteit Bestuurskunde van de TU Delft om te werken aan projecten met serious gaming en andere onorthodoxe leerstijlen. Belangrijkste conclussies: mensen leren beter als hun leerprogramma gepersonaliseerd is; De aangeboden lesstof kan het beste worden aangeboden in vrij te kiezen multi media modules van niet langer dan 15 minuten; Leren wordt krachtiger als het non-linear plaatsvindt en er veel gelegenheid is om informatie uit te wisselen met leergenoten.
Niet geheel toevallig hebben alle grote bedrijven in Nederland hun opleidingsmodules al op deze manier ingericht. De resultaten zijn beter en er wordt vooral efficienter geleerd. Als je je via een multi media module of serious game kan verplaatsen in de leeromgeving dan bén je de leeromgeving. Je wordt er in ondergedompeld. Heel anders dan dat je de casus leest en moet onthouden hoe je in dat geval moet handelen. Onder andere bij Philips en Shell wordt altijd gewerkt in peer groups. Samen met lotgenoten over de hele wereld werken research teams aan de ontwikkeling van nieuwe producten en oplossingen. Het uitwisselen van informatie is daarbij een belangrijk onderdeel. Door informatie te delen ontvang je zelf ook informatie waardoor je jezelf kan verbeteren. En zie daar een directe vergelijking met de online gamers van World of Warcraft.
Er komen steeds meer educatieve modules beschikbaar op internet. Wim Veen geeft een paar voorbeelden: Een taal leren gaat makkelijk met www.livemocha.com. Dat is een Language Learning Community waar echte taalcoaches gesproken en geschreven commentaar geven op ingesproken spraakvaardigheidsoefeningen. Op www.rekentuin.nl staan honderden oefeningen die geschikt zijn om rekenen en wiskunde te leren. Het aangeboden programma sluit aan bij de curricula die op scholen worden gehanteerd. Rekentuin is in spelvorm, en bij iedere goed gemaakte opdracht verdienen leerlingen nieuwe plantjes voor in de virtuele rekentuin. Een ander voorbeeld is het Engelstalige Khanacademy.org. Ontwikkeld door een wiskunde docent maar inmiddels uitgebreid met andere disciplines. Zelfs de Engelse taal hoeft volgens Wim Veen geen belemmering te vormen. Die leren leerlingen er en passant bij door op Kahnacademy.org de lessen te volgen. Net als rekentuin werkt Khanacademy adaptief. Leerlingen kunnen in hun eigen tempo en op hun eigen niveau door de stof.
“Wat betekent dat voor de organisatie van een school”, vroeg ik aan Wim Veen toen er gelegenheid was om vragen te stellen. Nou, dat de boel op de schop gaat, was zijn antwoord. Dus: rooster afschaffen, individuele leerprogramma’s, geen gestandaardiseerde (eind)examens, de docent als coach, en nog belangrijker, het verdwijnen van de hiërarchische lagen in de organisatie. Practice what you preach. Als je wilt dat leerlingen meer samen en van elkaar leren op een gelijkwaardig niveau, doe dat dan zelf ook. Waarom er nog maar een paar scholen in Nederland zijn die een poging doen om volgens deze principes te werken is mij een raadsel. Liever gisteren dan vandaag als je het mij vraagt.
De PSG-lezing is een onderdeel van de PSG-expeditie van de Purmerendse Scholengroep.
Leerkracht basisonderwijs werkt het hardst
Docenten in het basisonderwijs (PO) hebben de meeste contacturen, werken het hardst en verdienen het minst. De arbeidsvoorwaarden voor PO, VO, BVE, HBO en WO lopen sterk uiteen. Ondanks het gevaar appels met peren te vergelijken een poging:
| Eindschaal min | Eindschaal max | Max. contacturen p.j. (klokuren) | Contacturen p.w. (klokuren) | |
| PO | € 3274 (schaal LA) | € 3597 (schaal LB) | 930 | 25 |
| VO | € 3739 (schaal LB) | € 4962 (schaal LD) | 750 | 20 |
| BVE | € 3749 (schaal LB) | € 5227 (schaal LE) | 850* | 23* |
| HBO | € 3741 (schaal 10) | € 5386 (schaal 13) | - | 12 (schatting) |
| WO | € 4374 (schaal 11) | € 8622 (hoogleraar) | - | 10 (schatting) |
* Volgens de CAO vallen ook individuele begeleiding en overwerk onder de noemer contacttijd.
Let wel! De bedragen die worden gebruikt zijn eindschalen. De eindschaal wordt bereikt na een carrière van tussen de 10 en 16 jaar.
In het voortgezet onderwijs staat een docent bij een volledige aanstelling gemiddeld 20 klokuur voor de klas. Dat komt neer op 25 tot 27 lesuren. Dat is geen luxe. De tijd die over blijft wordt gevuld met voorwerk, nawerk, aandacht voor (mentor-)leerlingen en andere schooltaken. In het basisonderwijs staat een leerkracht op een normale dag 5,5 klokuur voor de klas. Dat betekent dat er vanaf half vier een beetje tijd op school over is om op te ruimen en de lessen van de volgende dag voor te bereiden. In de praktijk komen de leerkrachten op de basisschool tijd tekort. Veel werk wordt mee naar huis genomen en dan nóg is er het gevoel tekort te schieten. Vooral de persoonlijke aandacht voor leerlingen schiet er bij in.
Hoe anders is dat op Hoge scholen en universiteiten. Daar hebben docenten en hoogleraren genoeg tijd om de studenten persoonlijke aandacht en begeleiding te geven. Alleen, ze doen het niet. Over het maximaal aantal contacturen op het HBO en de universiteit is in de CAO’s niks geregeld. Dat betekent dat daar ook geen noodzaak toe is. Met 10 contacturen per week blijft er genoeg tijd over. De cijfers zijn geschat, op basis van informatie die ik van een aantal docenten heb gekregen.
Opmerkingen en aanvullingen s.v.p. in een reactie plaatsen. De tabel wordt regelmatig bijgewerkt.
Khan Academy
Via @VHPurmerend herontdekt: Khan Academy. Deze Salman Khan talk at TED 2011 kende ik nog niet. We delen dezelfde visie. Beter kan ik het niet uitleggen.
Mobieltjes in de klas
Het onderwijs moet mobieltjes verbieden, of bakken bij de deur van het lokaal zetten om ze in te leggen, en daarna weer eruit te halen. Die jeugd van tegenwoordig, die communiceert niet meer. Ze kunnen niet schrijven, dat komt omdat ze alleen maar pingen en msn’en en sms’en. De school moet strenger optreden. ‘Het onderwijs in Nederland is onvoldoende op de hoogte van de mogelijkheden van de mobieltjes. Er worden bijvoorbeeld filmpjes gemaakt van medeleerlingen of leraren die op internet worden gezet. Dit kan zover gaan dat leraren ermee gechanteerd worden, om hogere cijfers af te dwingen.’ Joh, je meent het?!
Ik maak altijd filmpjes van mijn leerlingen, met mijn iPhone 4. En als ze daarna niet doen wat ik zeg chanteer ik ze ermee. Dan dreig ik dat ik het aan hun ouders laat zien, hoe goed ze bij de les waren. Of dat ik het op YouTube zet, zodat de hele wereld kan zien hoe dom ze doen. En ik vertel dat ze mij misschien op andere gedachten kunnen brengen door koffie voor me te halen, of een 8 voor het volgende proefwerk. Pingen, ben ik ook dol op. Er kunnen wat mij betreft niet genoeg pingende meiden achterin de klas zitten. Je hebt geen kind aan ze. Lekker stil zijn ze. En bovendien leren ze er nog eens wat van. Hoezo, die jeugd van tegenwoordig communiceert niet? Die jeugd van tegenwoordig communiceert zich suf! Door te pingen. En ze vinden allemaal nieuwe woorden en handige spelling uit, zoals: g1 id (geen idee) en w817 (wacht eens even). Ook nog eens creatief met taal dus. Wat wil je nog meer?! Bij wiskunde zitten ze nooit meer om een rekenmachientje verlegen, want de mobiel zit altijd in de zak. En als ze zo slim zijn om een spiekbriefje in hun mobiel te zetten, of een formule te programmeren, dan verdiénen ze die 10 gewoon. En na het proefwerk over de stelling van Pythagoras, Angry Birds spelen. Leren ze meteen hoe een kogelbaan werkt. Dat scheelt een weer heleboel uitleg bij de les natuurkunde.
Kom op zeg! Doe niet net of het onderwijs achterlijk is. Mobieltjes horen er bij. We laten leerlingen er mee filmen, foto’s maken, aantekeningen en nog veel meer. Om die vervolgens te gebruiken in presentaties en verslagen. En natuurlijk word ik wel eens gek van die smartphone-verslaving van sommige leerlingen. Maar als je er genoeg van hebt pak je het ding af, na een waarschuwing, of twee. Geloof me, als dat ding een week lang bij de directeur in de kluis heeft gelegen zijn ze echt wel een tijdje genezen. Dan kiezen ze wel een andere leerkacht uit om in de les te pingen.
iPad vervangt schooltas
Overtuigende presentatie van Mike Matas: A next-generation digital book. De vraag is hoe hoog de ontwikkelkosten van zo’n digitaal schoolbook zijn. Dat de techniek er klaar voor is wisten we wel, maar wanneer gaan we de eerste multimediale schoolboeken op de iPad zien in Nederland? En hoe dynamisch is de content? Kan je als docent zelf materiaal toevoegen? Komen er regelmatig updates van de uitgever? Iemand enig idee?
Les wiskunde G2C
Vandaag geef ik G2C uitleg over het maken van een eigen website. Als voorbeeld schrijf ik dit stukje.
Groetjes van: Demi, Amber, Lisanne, Jan, Patrick, Kayleigh, Rick, Felicio, Chanella, Celest, Joey, Rashaad (en Els)
Update: Tsja, en voordat het een stukje kon worden was ik al weer bij het volgende onderdeel. Bijna een uur lang heb ik verteld over WordPress, Joomla! en andere CMS’en; over Google en Analytics; over berichten, pagina’s, tags, categorieën en meta-tags; over hosting, providers en domeinregistratie; over grafisch vormgeven, css’en, templates en thema’s en over nog veel meer.
Volgende week gaan de leerlingen zelf beginnen. Een website of een weblog maken met WordPress. Thema: je kamer schoonmaken. Van stofzuigen tot ramen lappen, van beddengoed wassen tot de prullenbak legen, van het reinigen van de spiegel tot het ontkalken van de gootsteen. En zo omzeilen we mooi het saaie hoofdstuk over schoonmaken in het natuur-scheikunde boek. En leren we tenminste echt wat. 
En bleek het toch geen wiskunde les te zijn.
